CHOMIKI DŻUNGARSKIE

 

Strona główna
Pochodzenie i nazwa
Wygląd
Pomieszczenie
Wyposażenie
Razem czy osobno?
Żywienie
Rozmnażanie
Choroby
Literatura
Linki

Galeria

Zagłosuj na naszą stronę:

Najlepsze strony miłośników chomików

Księga gości


Deprecated: Function split() is deprecated in /home/phodop/domains/radom.ws/public_html/chomiki/licznik.php on line 27
Odwiedziło nas już  144437 osób

 

Ostatnie zmiany:
6-09-2007

 


 

Prof. Dr. Stephan Steinlechner
Department of Zoology, School of Veterinary Medicine, D-30559 Hannover, Germany
"Djungarian Hamster and/or Siberian Hamster: Who is who" published in European Pineal Society NEWS, 1998, number 38 (April): 7-11
Tłumaczenie i publikacja na stronie za zgodą autora.

Chomik dżungarski i / lub chomik syberyjski: Kto jest kim?

Koledzy ciągle mnie pytają o poprawną potoczną nazwę Phodopus sungorus. Czy jest to chomik dżungarski, chomik syberyjski, czy paskowany chomik o owłosionych stopach? I co z Phodopus campbelli, czy to jest chomik dźungarski, chomik Campbella, czy coś innego? Faktycznie, spore zamieszanie panuje także w literaturze odnoszącej się do potocznych nazw dwóch znanych obecnie gatunków rodzaju Phodopus, Phodopus sungurus (Pallas, 1773) i Phodopus campbelli (Thomas, 1905). Trzeci gatunek, Phodopus roborovski (Satunin, 1903), "Chomik pustynny" jest rzadko używany jako zwierzę laboratoryjne i na tyle różni się swoim wyglądem od dwóch pozostałych gaturnków Phodopus, że nie można go z nimi pomylić (Ross 1994). Dla porównania, P. sungorus i P. campbelli wyglądają bardzo podobnie dla niewprawnego oka i odwiedziłem parę laboratoriów, gdzie koledzy twierdzili, że mają kolonię P. sungorus, ale okazało się, że są to P. campbelli. Także w publikacjach - nawet z tego samego laboratorium - można znaleźć dwie potoczne nazwy "Chomik dżungarski" i "Chomik syberyjski" stosowane dla P. sungorus jak i dla P. campbelli.

Pod koniec lat 60-tych czeski naukowiec, dr Figala, przybył do laboratorium prof. Aschoffa w Instytucie Maxa Plancka w Andechs (Niemcy) na "stypendium von Humboldta". Wziął ze sobą dwie hodowlane pary Phodopus sungorus, założył kolonię i we współpracy z Goldau i Klausem Hoffmannem poczynił wstępne obserwacje sezonowych zmian wagi ciała, koloru futerka i występowania okresów nieaktywności u tego chomika karłowatego (Figala i inni 1968). Dr Klaus Hoffmann wkrótce zdał sobie sprawę z wielkiego potencjału rodzaju Phodopus i zasłużył się wprowadzeniem tego gatunku chomika jako bardzo wartościowego zwierzęcego modelu w badaniach nad szyszynką (w celu zpoznanania się zobacz Steinlechner i Niklowitz 1992). Dr Hoffmann był tak wspaniałomyślny, że rozdał chomiki kolegom i w 1980 na całym świecie wiele laboratoriów pracowało z chomikami z rodu Hoffmanna lub innych źródeł.

W czasie, gdy Klaus Hoffmann rozpoczął swoje prace uważano, że Phodopus sungorus występuje w dwóch rasach geograficznych: podstawowa forma Phodopus sungorus sungorus, północno-zachodni podgatunek, który bieleje zimą i Phodopus sungorus campbelli na południowym wschodzie obszaru występowania, który nie zmienia zimą koloru futerka (Argyropulo 1933, Veselovski i Grundova 1964, Flint 1966). Wspólna nazwa Phodopus została wprowadzona przez Millera (1910) i pochodzi od phodos - dopełniaczowej formy greckiego phos, czyli pęcherz, bąbel i od greckiego pous, czyli stopa. Odnosi się to do wydatnej poduszki na podeszwie każdej stopy (Ross, 1994, 1995). Nazwa gaturnkowa, jaką nadał Pallas (1773) odnosi się do regionu "Sungaria" (inna pisownia Djungaria, Zungaria, Dżungaria) leżącego na południe od gór Ałtaj. Dosłowne tłumaczenie nazwy formy podstawowej brzmi więc "pęcherzostopy chomik dżungarski". Hoffmann pracował z formą podstawową, w konsekwencji nazwał go (jak większość innych przed nim, n.p. Vesolovski i Grundova 1964, Flint 1966) chomikiem dżungarskim. Alternatywną nazwą egzystującą w (anglojęzycznej) literaturze w tamtych czasach była "Hairy-footed hamster" (chomik o owłosionych stopach - przyp. tłum.) (Ellerman i Morrison-Scott, 1951). Nigdy (przynajmniej nic mi o tym nie wiadomo) ten chomik nie był nazywany "chomikiem syberyjskim". Inny podgatunek P. sungorus campbelli został tak nazwany na cześć W. C. Campbella, który zebrał okazy w Mongolii Wenwętrznej w 1902 (Ross 1995).

Już w 1967 Vorontsov i inni donosili o różnicach w morfologii chromosomów obu chomików i w 1979 Yudin i inni wykazali, że krzyżowanie dało w wyniku bezpłodne samce (jednak samice są często płodne, Stetson, osob. koment.). Prace Vorontsova i innych oraz Yudina i innych były napisane po rosyjsku i z tego powodu przez dłuższy czas nie przyciągały należytej uwagi. Phodopus campbelli otrzymał swój obecny status taksonometryczny jako osobny gatunek w 1984 (Corbet, 1984). Wszyscy ci, którzy pracowali z obydwoma gatunkami Phodopus z pewnością się zgodzą, że są znaczące różnice w budowie i zachowaniu zasługujące na podział. Dr K. W. Wynne-Edwards złapał obydwa gatunki chomików w (w tamtych czasach, tj. wczesnych latach 80-tych) ZSRR i pracował z obydwoma gatunkami w terenie i w laboratorium. Z tego co wiem, Wynne-Edwards i Lisk (1984, 1987) byli pierwszymi, którzy nazwali Phodopus sungorus chomikiem syberyjskim, a Phodopus campbelli chomikiem dżungarskim. W wyniku tego wielu (szczególnie amerykańskich) kolegów, a nawet Amerykańskie Towarzystwo Mammologów (zobacz Ross 1995) i Brytyjskie Muzeum Historii Naturalnej (Corbet i Hill, 1986) podążyło za tą sugestią. Choć nie ma ścisłych zasad kierujących nazwami potocznymi, wybór tych nazw potocznych jest, z mojego punktu widzenia, bardzo niefortunny i doprowadził obecnie do dużego zamieszania. Przypuszczalnie Phodopus campbelli ma swoje centrum występowania na południowy wschód od gór Ałtaj (teren Dżungarii), ale szczególnie w Mongolii, podczas gdy Phodopus sungorus pochodzi z południowo-zachodniej Syberii i północno-wschodniego Kazachstanu co sprawia, że nazwy potoczne są całkiem logiczne. Nawet bardziej logiczne byłoby "chomik mongolski" dla P. campbelli i "chomik kazachski" dla P. sungorus, gdyby lokalizacja odgrywała jakąś rolę. Z drugiej strony uważam, za strasznie mylące, że poprzedniemu podgatunkowi nadano potoczną nazwę formy podstawowej. Jestem przekonany, że unikniętoby nieporozumień, jeśli forma podstawowa, tj. Phodopus sungorus, zachowałaby swoją oryginalną nazwę "chomik dżungarski". Nowo potwierdzony gatunek powinien otrzymać nową nazwę. Inną logiczną nazwą byłby "chomik Campbella". Używałem potocznej nazwy chomik dżungarski dla Phodopus sungorus we wszystkich swoich publikacjach od 1977 i nie widzę żadnego dobrego powodu, by zmienić to przyzwyczajenie.
Jak już powiedziałem wcześniej, nie ma ścisłych zasad używania nazw potocznych, jakkolwiek są bardzo ścisłe zasady używania nazw naukowych. Żaden wydawca nie powinien przyjąć tesktu, w którym występują tylko nazwy potoczne. Używanie wyłącznie nazw potocznych doprowadziło do nieporozumień, złych interpretacji i nawet strasznych pomyłek. Z tego powodu mogę jedynie usilnie nalegać, by wszyscy koledzy używali nazwy naukowej, która identyfikuje gatunek nie pozostawiając wątpliwości. To wymaga oczywiście pewności z którym gatunkiem się pracuje. Poniższa krótka charakterystyka obu gatunków może pomóc w uzyskaniu tej pewności:

Phodopus sungorus:

Jest to preferowany gatunek do badań rytmów dobowych i sezonowych oraz do badań nad szyszynką! Latem (długi dzień) sierść P. sungurus jest ciemnoszaro-brunatna na grzbiecie i głowie z czarną pręgą grzbietową. Futerko od spodniej strony jest białawe do jasnoszarego. Zimą (krótki dzień) P. sungorus staje się bardziej lub mniej całkowicie biały, z wjątkiem grzbietowego paska. Ta zmiana koloru jest jak dotąd najlepszym dowodem, że jest to P. sungorus.
Masa ciała: latem 35g-45g, zimą 25g-30g
Występowanie: wschodni Kazachstan i południowo-zachodnia Syberia
Typowe stanowisko: Wschodni Kazachstan, 100 km na zachód od Semipałatyńska, w pobliżu Graczewska.

Phodopus campbelli:

Wielkość podobna do P. sungorus. Sierść bardziej ciemnobrązowa w porównaniu do P. sungorus, a od spodu nienieskawoszara. Dość wyraźne żółtawe lub beżowe fragmenty na linii dzielącej górną i dolną część futerka. Pręga grzbietowa węższa i ostrzej zaznaczona (dokładny opis - zobacz Ross 1995). Nie zmienia koloru zimą (krótki dzień)! Zwykle bardziej agresywny niż P. sungorus.
Występowanie: Stepy i obszary półpustynne centralnej Azji: Góry Ałtaj, Tuva, Transbaikalia, Mongolia.
Typowe stanowisko: "Shaborte" Płn.Wsch. Mongolia (ok. 42°40' N; 116°20' E). Współrzędne są przybliżone i różne u różnych autorów, gdyż "Shaborte" nie jest geograficzną lokalizacją, lecz mongolską nazwą błotnistego jeziora, które okresowo wysycha (Argyropulo, 1933).


Rys. 1: Mapa Azji Środkowej pokazująca ojczyznę Phodopus sungorus i Phodopus campbelli (szczegóły i nazwy w tekście). Pobrana z Ellermann i Morrison-Scott (1951).

Odnośniki

Argyropulo AJ (1933). Die Gattungen und Arten der Hamster (Cricetinae MURRAY, 1866) der Paläarktik. Zeitschrift für Säugetierkunde 8: 129-149.
Corbet, GB (1984). The mammals of the Paläarctic region: a taxonimic review. Supplement. British Museum (Natural History), London, 45 pp.
Ellermann JR, Morrison-Scott TCS (1951). Checklist of Paläarctic and Indian mammals 1758-1946. British Museum (Natural History), London, pp. 627-628.
Figala J, Hoffmann K, Goldau G (1973). Zur Jahresperiodik beim Dsungarischen Zwerghamster, Phodopus sungorus Pallas. Oecologia 12:89-118.
Flint WE (1966). Die Zwerghamster der Paläarktischen Fauna. A. Ziemsen Verlag, Wittenberg Lutherstadt, 97 pp.
Miller G (1910). Two new genera of murine rodents. Washington DC Smithsonian Instiute Misc. Collect. 52:498.
Pallas P (1773) Reise durch verschiedene Provinzen des Russischen Reichs 2 (8): 703.
Ross PD (1994) Phodopus roborovskii. Am. Soc. Mammol., Mammalian Species No. 459: 1-4.
Ross PD (1995) Phodopus campbelli. Am. Soc. Mammol., Mammalian Species No. 503: 1-7.
Satunin KA (1903). Neue Nagetiere aus Zentralasien. Annuaire du Musée zoologique de l'Academie impériale de St. Petersbourg 7:571-547.
Steinlechner S and Niklowitz P (1992). The impact of photoperiod and melatonin on reproduction in small mammals. Animal Reprod. Sci. 30:1-28.
Thomas O (1905). A new Cricetulus from Mongolia. Annals and Magazine of Natural History 6:322-323.
Veselovsky Z. and Grundová S. (1964). Beitrag zur Kenntnis des Dschungar-Hamsters, Phodopus sungorus (Pallas, 1773). Zeitschrift für Säugetierkunde 30: 305-311.
Vorontsov NN, Radzhabli SJ and Lyapunova KL (1967) Karyological differentiation of allopatric forms of hamsters of the superspecies Phodopus sungorus and heteromorphism of the sex chromosomes in the females. Doklady Akademii Nauk, SSSR, Biological Science Section 173:55-58.
Wynne-Edwards KE and Lisk RD (1984). Djungarian hamsters fail to conceive in the presence of multiple males. Animal Behavior 32:626-628.
Wynne-Edwards KE and Lisk RD (1987). Behavioral interactions differentiate Djungarian (Phodopus campbelli) and Siberian (Phodopus sungorus) hamsters. Can. J. Zool. 65: 2229-2235.
Yudin BS, Galinka LI and Potapkina (1979). Mammals of the Altai-Sayanskoi Gornoi Distrikt. Nauka, Novosibirsk, 296 pp. (in Russian).

 

RKS Radomiak Radom - serwis nieoficjalny
Radom na fotografii